Huseyin Aslan's Blog

Sorularla Gıda Bankacılığı Kapsamında Yapılan Bağışlar

3. Geçici Vergi döneminin yaklaşması sebebiyle nispeten geçici vergiyle ilgili konulara ele almaya çalışıyorum. Ayrıca Ramazan Ayı içerisinde yapılan sosyal amaçlı yardımların 3. Geçici Vergi döneminde beyan edilecek olması sebebiyle bu konuları basitçe pratiğe dönük anlatmaya çalışıyorum. Bir önceki yazımda Yardım Amacıyla Çalışanlara Verilen Ramazan Paketleri veya Hediye Çeklerinin vergi kanunları karşısındaki durumu ve muhasebeleştirilmesini izah etmiştim. Şimdi de Gıda Bankacılığı’nı bu çerçevede anlatacağım.

Gıda Bankacılığı konusu bazen gerçekten sinir bozucu olabiliyor.  Açıkçası ben her seferinde tekrar ilgili mevzuata bir daha bakmak gereksinimi duyuyorum. Bu yazıdan sonra sizler de gidip başka yerlerde oyalanmayın bence, hepsini burada anlatacağım zaten. Bu yazı içeriğinde şu sorulara yanıt arayacağız;

a)    Gıda Bankacılığı’nı düzenleyen mevzuat hükümleri nelerdir?

b)   Gıda Bankacılığı kapsamında bağış yapabilmek için hangi şartları yerine getirmemiz gerekir?

c)    Gıda Bankacılığı kapsamında hangi dernek ve bağışlara yardım yapabiliriz?

d)    Bu çerçevede yapılacak bağışların belge düzeni nasıl olmalıdır?

e)    Gıda Bankacılığı kapsamında yapılan bağışların muhasebeleştirilmesi ve beyannamede gösterilmesi nasıl olmalıdır?

f)     Gıda Bankacılığı kapsamında faaliyet gösteren dernek ve vakıfların belge düzeni nasıl olmalıdır?

g)    Gıda Bankacılığı kapsamında yapılan bağışların niteliği konusunda bir sınırlama var mıdır? Bu dernek ve vakıflara yapılan nakdi yardımların vergi kanunları karşısındaki durumu nedir?

h)    Gıda Bankacılığı kapsamında yapılan bağışların KDV Kanun’u karşısındaki durumu nedir?

 

a) Gıda Bankacılığı’nı Düzenleyen Mevzuat Hükümleri Nelerdir?

Gıda Bankacılığı’nı düzenleyen kanun maddelerinin hangi yasa ile ne zaman ilgili mevzuat hükümlerine eklendiği detayına yer vermeden temel olarak GVK, KVK ve KDVK’daki düzenlemeleri burada özetlemek istiyorum.

Gıda Bankacılığı ile ilgili düzenlemeler temel olarak G.V.K’da yapılmıştır. G.V.K.’nun ‘İndirilecek Giderler’ başlıklı 40. Maddesi’nin 10. Fıkrası ve aynı kanunun “Diğer İndirimler” başlıklı 89. Maddesinin 6. Fıkrasında gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağış ve yardımların safi kazancın tespit edilmesinde indirim olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir. İlgili hükümler aşağıdaki gibidir;

G.V.K. 40/10 :“Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan (5281 sayılı Kanunun 43/8-a maddesiyle değişen ibare. Geçerlilik; 01.01.2005, Yürürlük; 31.12.2004) gıda, temizlik, giyecek ve yakacak(***) maddelerinin maliyet bedeli.”

G.V.K. 89/6 :””Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.”

Ayrıca Gelir İdaresi Gıda Bankacılığı ile ilgili açıklamaların yer aldığı 251 Seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 21.03.2004 tarih ve 25409 sayılı Resmi Gazete’de yayınlamıştır.

Her ne kadar K.V.K’da Gıda Bankacılığı ile ilgili bir hüküm bulunmasa da K.V.K’nun “Safi Kurum Kazancı” başlıklı 6. Maddesinin 2. Fıkrasında kurumlar vergisi mükelleflerinin safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu yüzden kurumlar vergisi mükelleflerinin de bu indirim hakkından yararlanacağı konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak mükelleflerin bu bağışları beyanname üzerinde nasıl göstereceği hususu tartışmalıdır. Bu durumu ileride daha detaylı açıklamaya çalışacağım.

3065 sayılı K.D.V.K.’nun 17. Maddesinde sayılan kurumların Gıda Bankacılığı kapsamında yaptıkları bağışlar KDV’den müstesna olup, ilgili hüküm aşağıdadır. Firmaların KDV kanunu karşısındaki durumu ilerde daha detaylı irdeleyeceğim.

KDVK 17/2-b “…fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan (5281 sayılı Kanunun 43/14-a maddesiyle değişen ibare; Geçerlilik; 01.01.2005, Yürürlük; 31.12.2004) gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin ⁽²⁶⁾ teslimi,^(27)”

b) Gıda Bankacılığı Kapsamında Bağış Yapabilmenin Şartları Nelerdir?

Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışların bu çerçevede değerlendirilebilmesinin temel şartlarını şöyle sıralayabiliriz;

1)    Yapılan bağışlar gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğinde olması gerekir.

2)    Yapılan bağışların bağışların şartsız ( bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere) yapılması gerekir

3)    Bağışının dernek veya vakfa yapılmış olması gerekmektedir. İhtiyacı olanlara doğrudan yapılan bağışlar ile başka aracılar vasıtasıyla yapılan bağışların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir.

Gıda Bankacılığı kapsamında bağış kabul edebilecek dernek veya vakıflara yapılacak bağışların kesinlikle gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğinde olması gerekir. Bunun dışında yapılan diğer ihtiyaç maddelerinin teslimi veya nakit yapılacak yardımların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

c) Gıda Bankacılığı Kapsamında Hangi Dernek veya Vakıflara Bağış Yapılabilir?

251 Seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde Gıda Bankacılığı kapsamında her dernek veya vakfa bağış yapılamayacağı belirtilmiş olup, bağış kabul edebilecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara bu yardımları yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması gerektiği belirtilmiştir. Öte yandan dernek veya vakfın başka alanlarda da faaliyet gösteriyor olmasının, kamuya yararlı dernek veya vergiden muaf vakıf olup olmamasının uygulama açısından herhangi bir öneminin bulunmadığının altı çizilmiştir. Buna göre bağış yapılmadan önce ilgili dernek veya vakıftan, bu hükümlerin yer aldığı tüzüğünü istemek yerinde olacaktır.

d) Belge Düzeni Nasıl Olmalıdır?

1) Bağışı Yapanlarca Düzenlenecek Belge

Gıda Bankacılığı kapsamında bağış yapacak olan firmaların mutlaka fatura ve sevk irsaliyesi düzenlemeleri gerekmektedir. Fatura düzenleme sınırının (2010 yılı için 680 TL) altında dahi olsa yapılan bağışlar için fatura düzenlenmeli ve faturanın altına ““İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.” ibaresinin eklenmesi zorunludur. Ayrıca düzenlenecek olan faturada mala ilişkin bilgiler eksiksiz olarak yer almalı ve fatura ilgili vakıf veya dernek adına düzenlenmelidir.

Ayrıca 251 Seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 4. Bağışı Yapanlarca Düzenlenecek Belge başlıklı bölümünde G.V.K. 89’ncu maddesi kapsamında yapılan bağışlarda herhangi bir belge düzenlenmesine gerek bulunmadığı belirtilmiş olup, bu ibare  89’ncu madde kapsamında yapılan diğer bağışlarla ilgilidir.

2) Dernek veya Vakıflarca Düzenlenecek Belge

Dernek ve vakıflar kendi mevzuatlarının öngördüğü belgeleri düzenleyecek ve bağış yapanlara bir örneğini vereceklerdir. Ticari faaliyetle uğraşanlarca düzenlenen faturalar dernek ve vakıf tarafından muhafaza edilecektir.

e) Gıda Bankacılığı Kapsamında Yapılan Bağışların Muhasebeleştirilmesi ve Beyannamede Gösterilmesi Nasıl Olmalıdır?

251 Seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 6. Kayıt Düzeni ve Beyannamelerde Gösterim başlıklı bölümünde her ne kadar bu konudan bahsedilmiş olsa da uygulamada çoğu zaman sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Burada özellikle bağışlanacak malların işletme aktifine kayıtlı olup olmaması önem arz etmektedir. Zira işletme aktifine kayıtlı söz konusu malların bağışı durumunda bunların ilk iktisabında indirilen KDV’lerin kayıtlardan çıkartılması gerekecektir. Yine bağışlanan mallarının maliyet bedeli belirlenmeli ve gider hesaplarına intikal ettirilmelidir.

Kurumlar Vergisi Kanunun’da Gıda Bankacılığı’nın düzenlenmemiş olması özellikle beyannamede gösterilme aşamasında bazı tereddütleri doğurmaktadır. Zira Gelir Vergisi Beyannamesi’nde beyan edilecek gelirlerden indirim başlığı altında “Gıda Bankacılığı Kapsamındaki Bağış ve Yardımlar” satırı bulunmakta olup, gelir vergisi mükellefleri için bir tereddüt yoktur. Ancak Kurumlar Vergisi Beyannamesinde böyle bir satır bulunmamaktadır. Bu yüzden bu bağışların “Diğer İndirimler” başlığı altında mı dikkate alınacağı yoksa doğrudan sonuç hesaplarına mı aktarılacağı net değildir. Ancak uygulamada firmalar genellikle böyle bir satırın olmaması nedeniyle bu bağış ve yardımları doğrudan gider yazmak suretiyle muhasebeleştiriyorlar. Bence de bu şekilde gider yazılmasında bir sakınca yoktur.

Örnek-1: A.C. Milan Sportif Hizmetler A.Ş. 2010 faaliyet döneminde gıda bankacılığı kapsamında faaliyette bulunan Alessandro Pirlo Kimsesizlerle Mücadele Vakfı’na bağışlanmak üzere 75.000 TL tutarında ve 13.500 TL KDV’li kömür satın almış ve mevzuat hükümlerine uygun olarak bu vakfa vermiştir.

Bağışlanmak üzere satın alındığında yapılacak kayıt

******************//*******************

157  Diğer Stoklar                  88.500

102/320                           88.500

Vakfa bağışlandığında yapılacak kayıt

 

****************//*******************

770 veya 659 nolu hesap kulanılabilir       88.500

157 Diğer Stoklar                        88.500

 

Örnek-2 FC İnternazionale Temizlik Hizmetleri A.Ş. üretimini yaptığı bazı temizlik malzemelerini Gıda Bankacılığı kapsamında faaliyette bulunan Samuel ETO Afrika Çocuklarına Yardım Vakfı’na bağışlama kararı almıştır. Bu amaçla 68.000 TL maliyetli temizlik ürünlerini bu vakfa bağışlamıştır.

3065 sayılı KDVK’nun 30/a ve 32 nci maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin (temizlik maddesi bağışlarının) bünyesine giren katma değer vergisi tutarının indirim konusu yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, bağışın yapıldığı dönemde, bağışlanan gıda maddelerinin iktisabı dolayısıyla yüklenilen katma değer vergisi tutarının hesaplanması ve aynı döneme ait katma değer vergisi beyannamesinin ilave edilecek KDV satırına dahil edilmesi gerekmektedir.

İlgili ürünlerin bünyesine giren KDV tutarının 12.000 TL olduğu varsayılırsa…

 

*******************//******************

(770) 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar            80.000

-Bağış ve Yardımlar

391 Hesaplanan KDV                                      12.000

-İlave Edilecek KDV (12.000)

152 Mamüller                                                         68.000